submenu

Michael Kestemont debuteert met historische thriller - 25/09/2019

‘Ik wil fictie en geschiedenis versmelten’

Met ‘De zwarte koning’ verscheen onlangs de debuutroman van Michael Kestemont. De Kraainemnaar schreef een spannende pageturner waarbij historische feiten en smeuïge fictie tot één prikkelende plot over het koningshuis en ‘De rechtvaardige rechters’ worden versmolten.

Artificiële intelligentie is hot. Of het nu gaat om zelfrijdende auto’s, schaakcomputers of robotachtige huishoudhulpen … De slimme technologie heeft eindeloze toepassingen. Ook in de taalkunde maken computers hun opmars. Maar één ding kunnen ze – voorlopig – niet: een goede roman schrijven. Michael Kestemont is professor digitale tekstanalyse aan de Universiteit Antwerpen. Om te ondervinden waar computers op botsen bij het schrijven van een verhaal, nam hij zelf de pen ter hand.

Digitale tekstanalyse, wat moeten we ons daarbij voorstellen?

Michael Kestemont: ‘Dat houdt in dat ik de computer teksten laat onderzoeken op hun eigenschappen. Woordgebruik, zinsconstructies, stijl … Aan de hand van die analyse kan je bijvoorbeeld een middeleeuws manuscript dateren of toewijzen aan een auteur. Maar op die manier kan je bijvoorbeeld ook de schrijver van een bombrief ontmaskeren. Op Netflix kan je de serie Manhunt: Unabomber bekijken. Die reeks gaat over het ontstaan van deze discipline.’

Je werk lag aan de basis om een roman te beginnen te schrijven. Hoe is dat idee precies ontstaan?

Kestemont: ‘Het idee is voortgevloeid uit een onderzoek van een drietal jaren geleden. We wilden kijken of een computer een roman kan schrijven. Daarvoor werkten we onder meer samen met Ronald Giphart (de Nederlandse auteur van onder andere Ik ook van jou en Phileine zegt sorry). Daaruit bleek dat de computer het best goed deed voor korte stukjes, maar grotere, complexe gehelen schrijven verliep wat moeilijker. We wisten niet waaraan dat lag. Toen besefte ik dat ik zelf eigenlijk ook niet kon zeggen hoe dat proces om een boek te schrijven precies in elkaar zit. Dus dacht ik: waarom het niet zelf proberen? Zo zou ik beter kunnen begrijpen wat er moet gebeuren om een computer een volledig verhaal te laten schrijven.’

En waar lag de sleutel dan?

Kestemont: ‘Het grote inzicht heeft te maken met perspectief. Als wij onze computers lieten schrijven, hadden wij één computer die alle teksten schreef. Maar zo werkt het niet. In de verhalenwereld heb je evenveel computers nodig als er personages zijn. Want die personages hebben elk hun eigen perspectief op de wereld, en ze redeneren ook anders. Ze hebben andere kennis. Het belang van perspectief was me voordien volledig ontgaan. Met die complexiteit kan één computer geen rekening houden.’

Hoe keken jouw collega’s naar je schrijfwerk?

Kestemont: ‘Verrassend positief. Dat kwam misschien ook omdat ik mezelf niet al te serieus nam (lacht). Ik wilde gewoon een leuk boek maken. Deels daarom hebben mijn collega’s het geapprecieerd. Misschien zijn we in de letterkunde als docent te veel theoretisch bezig. Je leert veel door het eens zelf te doen.’

De zwarte koning is een historische thriller geworden. Lag dat genre van meet af aan vast?

Kestemont: ‘Ja, dat wel. Ik wilde een boek schrijven dat ik zelf graag zou lezen. De boeken zoals die van Dan Brown (schrijver van onder andere Het Bernini Mysterie en De Da Vinci Code) bijvoorbeeld, vind ik fantastisch om op vakantie te lezen. Ik heb nooit de pretentie gehad om zware literaire fictie te gaan schrijven. Ik wilde dat mijn boek voor een groot publiek aantrekkelijk was. Ik heb er heel hard op gelet om geen taalkundige constructies te gebruiken die te veel cognitieve aandacht vragen. Het moest ‘literaire chips’ zijn: snel leesbaar. Historische thrillers zijn daarvoor wel een geschikt genre. Ook heel wat mensen die niet veel lezen, zullen zo’n boek wél lezen.’

Het verhaal speelt zich af in Brussel. Heb je een hechte band met die stad?

Kestemont: ‘Ik ben geboren in Anderlecht en heb mijn jeugd doorgebracht in Brussel en de westrand. Mijn vrouw is afkomstig van Tervuren. Toen we op zoek gingen naar een huis, was het voor mij een voorwaarde dat ik snel met het openbaar vervoer in Brussel zou geraken. Vandaar dat we in de Grensstraat, vlak bij het metrostation, zijn gaan wonen. In het boek speelt Brussel een grote rol. Zelfs wie er vaak komt, zal nieuwe dingen over de stad ontdekken. Zelf ben ik tijdens het opzoekingswerk ook veel nieuwe zaken over onze hoofdstad te weten gekomen.’

In je roman zitten verwijzingen naar echte personen en gebeurtenissen. Het gaat onder meer over ons koningshuis en De rechtvaardige rechters.

Kestemont: ‘Tachtig procent van wat je in mijn boek leest, is echt gebeurd. Twintig procent is dus fictief, maar net omdat er zo veel echt gebeurd is, wordt het heel moeilijk om te bepalen wat dan die verzonnen twintig procent is. Bovendien heb ik uit de geschiedenis net die passages geselecteerd die heel onwaarschijnlijk zijn. Daardoor word je als lezer voortdurend gestimuleerd om die fictieve twintig procent als waar te gaan zien. Ik wilde fictie en geschiedenis zo sterk versmelten dat de fictie deel wordt van de geschiedenis.’

Je hebt ook een muzikale playlist samengesteld bij het boek, met onder meer liedjes van Amy Winehouse, Daan, Jacques Brel en Lange Jojo.

Kestemont (lacht): ‘De uitgever zei dat ik actief moest zijn op sociale media. Dus dacht ik: als dat voor een film kan, waarom zou een playlist dan niet kunnen voor een boek? Sommige liedjes worden vermeld in het boek, andere zijn eerder een grappige verwijzing naar een hoofdstuk.’

Komt er nog een vervolg op De zwarte koning?

Kestemont: ‘De uitgever heeft gezegd dat als er een tweede roman komt, die dan het best niet te lang op zich laat wachten. De ideeën zijn er wel; ik ben me nu aan het inlezen. De zwarte koning heeft geen gesloten einde, dus er zou een vervolg op kunnen komen. Maar hoe dat precies in elkaar zal zitten, daar ben ik nu over aan het nadenken.’


Wim Troch

De zwarte koning is uitgegeven bij Lannoo. Het boek is verkrijgbaar in de boekhandel en via webwinkels. Meer weten?
www.dezwartekoning.be